Skip to main content
logo
Lancer la vidéo

* Tijd om ons onverwerkt verleden door te praten

Numéro 4 Avril 2009 par Luc Barbé

avril 2009

1. « Links » Ik wil eerst een opmer­king maken over jul­lie defi­ni­tie van “links”. Jul­lie gebrui­ken “links” in de zin van “klas­siek links”. Dan gaat het over de posi­tio­ne­ring op de breuk­li­jn arbeid/kapitaal, ter­wi­jl er natuur­lijk de nieuwe breuk­li­jn is “ges­lo­ten samen­le­ving / open samen­le­ving”, om het zo te noe­men. Ik geef twee voor­beel­den. Het stemrecht […]

1. « Links »

Ik wil eerst een opmer­king maken over jul­lie defi­ni­tie van “links”. Jul­lie gebrui­ken “links” in de zin van “klas­siek links”. Dan gaat het over de posi­tio­ne­ring op de breuk­li­jn arbeid/kapitaal, ter­wi­jl er natuur­lijk de nieuwe breuk­li­jn is “ges­lo­ten samen­le­ving / open samen­le­ving”, om het zo te noe­men. Ik geef twee voor­beel­den. Het stem­recht voor inwo­ners uit niet-EU lan­den heeft jaren­lang de poli­tieke agen­da in Vlaan­de­ren beheerst en de uitein­de­lijke goed­keu­ring van een wets­voors­tel in het par­le­ment was een his­to­risch moment. Ik kom er straks nog op terug. Het al of niet ver­bie­den door gemeen­ten van het dra­gen van de hoofd­doek door gemeen­te­lijke amb­te­na­ren was en is een belan­grijk debat in Vlaan­de­ren. Het gaat tel­kens om issues die je niet kan redu­ce­ren tot de breuk­li­jn “arbeid/kapitaal”. Hoe posi­tio­neert links zich nu in die debat­ten..? Dat is een uiterst belan­grijke vraag. Want in een Vlaan­de­ren dat de laatste 20 jaar nog wel­va­ren­der gewor­den is, zijn de meeste men­sen, en ook de kie­zers van links, vaak meer begaan met die kwes­ties dan met de klas­sieke sociale kwes­ties. Het is niet zeker dat de hui­dige cri­sis daar veel veran­de­ring in zal brengen.

2. Belangrijkste hypothesen van de auteurs.

De argu­men­ten voor de eerste hypo­these over de decen­nia­lange domi­nan­tie van het katho­li­cisme over­tui­gen me niet. Ik geef onmid­del­lijk twee tegen­voor­beel­den. In Vlaan­de­ren was en is er een veel gro­ter draagv­lak voor de wet op eutha­na­sie en de wet op het homo­hu­we­lijk dan in Frans­ta­lig Bel­gië. Dui­de­lijke illus­tra­ties van het feit dat de meeste Vla­min­gen die katho­lieke ges­chie­de­nis ach­ter zich hebben.

De tweede hypo­these is wel inter­es­sant. De Vlaamse Bewe­ging en het Vlaams natio­na­lisme waren en zijn inder­daad in hoofd­zaak een rechtse bewe­ging. De laatste jaren is dat nog vers­terkt. Laten we zeg­gen dat er de laatste 20 jaar twee domi­nante “dri­ving forces” in het Vlaamse poli­tieke land­schap waren :

  • Het neo­li­be­ra­lisme (maar dat is geen endo­gene, maar een inter­na­tio­nale kracht).
  • Het Vlaams natio­na­lisme. Waar­bij er een bij­zon­der sterke en schran­dere dis­cours­coa­li­tie is van poli­ti­ci (in vele par­ti­jen), jour­na­lis­ten, opi­nie­lei­ders, bedri­jf­slei­ders, orga­ni­sa­ties in het mid­den­veld, intel­lec­tue­len etc. Dit is het win­ning team van de laatste jaren (onder­meer omdat het zijn verhaal actua­li­seerde en her­ka­derde bin­nen de neo­li­be­rale stro­ming, “meer Vlaan­de­ren is een kwes­tie van eco­no­mische logi­ca”, heet het dan).

De sp.a zat en zit hier heel moei­lijk. Ook al voe­ren ze al jaren een meer Vlaamse koers, ze zijn en bli­j­ven toch de zus­ter­par­tij van de PS, de par­tij die door vele Vla­min­gen geper­ci­pieerd wordt als een hoofd­ve­rant­woor­de­lijke voor de mise­rie in Wal­lo­nië en als vijand van de Vla­min­gen. Voor Groen ! lig­gen de zaken anders. De per­cep­tie van Eco­lo in Vlaan­de­ren is veel posi­tie­ver dan de per­cep­tie van de PS in Vlaan­de­ren en Groen ! heeft zich ook nooit gemengd in de wed­stri­jd “beste Vla­ming zijn.” Van­daag heeft de sp.a een ondui­de­lijk pro­fiel. In de Vlaamse rege­ring wordt een “Vlaamse koers” gevolgd, maar de frac­tie in de Kamer pakt vaak uit met “fede­raal-Bel­gische stand­pun­ten.” Kie­zers hou­den niet van dit soort onduidelijkheid.

De derde hypo­these is zeer per­ti­nent. De sp.a heeft met de keuze voor het Blai­risme en de zoge­naamde Derde Weg een wel­licht niet te ver­mi­j­den keuze gemaakt. Wat was er anders moge­lijk ? Kie­zen voor het socia­lisme à la PS zou in Vlaan­de­ren sui­ci­dair geweest zijn. Een eigen weg uit­vin­den..? Niet mak­ke­lijk. Zeker in de per­iode 1999 – 2003 lag de Derde Weg voor de sp.a voor de hand en sloeg dit ook aan bij pers en publiek. Maar het is kwaad ker­sen eten met hoge heren. Mis­schien ging de flirt te ver ? Mis­schien werd de sp.a na een tijd wel teveel geas­so­cieerd met de neo­li­be­rale stroom van de laatste 10 jaar ? Een verhaal dat leuk was voor de win­naars van de neo­li­be­rale mon­dia­li­se­ring (maar die kon­den dan toch even goed VLD stem­men ? Of CD&V?), maar wat moes­ten de ver­lie­zers doen ? Die her­ken­den zich niet meer in de sp.a. En de Derde Weg bracht dan wel veel eco­no­mische groei op, maar voor veel kie­zers van de sp.a was er een belan­grij­ker vraag : kri­j­gen “die Tur­ken en Marok­ka­nen” stem­recht of niet ? Moe­ten we bli­j­ven beta­len “voor de Walen”? Andere par­ti­jen gaven op die vra­gen wel antwoorden.

De laatste hypo­these over de mis­luk­king van een linkse allian­tie lijkt me naast de kwes­tie. Die allian­tie is er ook niet in Neder­land of Duits­land, inte­gen­deel, er is daar nog meer diver­si­teit langs de lin­ker­zi­jde dan in Vlaan­de­ren en links haalt er wel het dub­bel aan­tal stem­men ver­ge­le­ken met Vlaan­de­ren. Is die allian­tie er trou­wens in Frans­ta­lig Bel­gië ? Dus de ach­te­ruit­gang van de sp.a kan niet toe­ges­chre­ven wor­den aan het gebrek aan allian­tie met Groen ! Ik denk wel dat de sp.a zijn rela­tie met Groen ! drin­gend moet her­den­ken. Toen Aga­lev in 2003 – 4 in zware cri­sis zat, zeg­den kops­tuk­ken van de sp.a publiek dat dit hele­maal niet erg was, inte­gen­deel, dat er geen nood was aan een aparte groene par­tij in Vlaan­de­ren, want dat de sp.a de groene issues wel zou ver­de­di­gen. Dode­lij­ker kan niet. Groene kops­tuk­ken heb­ben zoiets nooit van de sp.a gezegd. Was het wel vers­tan­dig van de sp.a om te hopen (te mik­ken?) op een verd­wi­j­nen van Groen!? Heeft dat links vers­terkt of verzwakt ? 

3. Drie andere elementen in de discussie

Ik denk dat de sp.a bij­zon­der veel kie­zers en draagv­lak ver­lo­ren heeft door het “stem­recht migran­ten” goed te keu­ren. Het gaat hier om een dos­sier van ele­men­taire gron­drech­ten. De grond­wet legt hier­voor geen “dub­bele meer­de­rheid” op (meer­de­rheid langs Frans­ta­lige en Neder­land­sta­lige kant). Maar maat­schap­pe­lijk gezien is dit voor zo’n belan­grijke dos­siers wel aan­ge­we­zen, meer nog, het is één van de onges­chre­ven wet­ten in dit land. Ons par­le­ment heeft de laatste 50 jaar bij­na nooit wets­voors­tel­len goed­ge­keurd waar­bij er langs Neder­land­sta­lige of Frans­ta­lige kant geen meer­de­rheid was en als het toch gebeurde (stem­ming wets­voors­tel BHV in com­mis­sie) liep het falie­kant af. In dit dos­sier was er langs Neder­land­sta­lige kant GEEN meer­de­rheid in het par­le­ment. In Vlaan­de­ren was dat een schok : zoiets gevoe­lig en ele­men­tair werd er door gejaagd zon­der meer­de­rheid langs Neder­land­sta­lige kant, en met de ins­tem­ming van de sp.a ! Begri­jp me niet ver­keerd. Die wet is voor mij de evi­den­tie zelf en had er al 20 jaar eer­der moe­ten zijn. Ik ben wel van mening dat de pri­js die de sp.a betaald heeft bij zijn klas­sieke ach­ter­ban van arbei­ders bij­zon­der groot is. Die kie­zers zijn, onder andere naar aan­lei­ding van dit dos­sier, mas­saal rich­ting Vlaams Blok en later LDD gegaan. Boven­dien heeft de sp.a haar hou­ding in dit soort “nieuwe breuk­li­jn-dos­siers” later nooit opgek­laard, inte­gen­deel. Neem nu het dra­gen van een hoofd­doek door gemeen­te­lijke amb­te­na­ren. In Ant­wer­pen maakt bur­ge­mees­ter Jans­sens er een ere­zaak van om die te ver­bie­den, in Leu­ven en Gent laten de socia­lis­tische bur­ge­mees­ters het toe. Wat is het nu ? Van­daag moet je als par­tij een dui­de­lijke en gear­gu­men­teerde posi­tie heb­ben over dit soort “samen­le­ving­sk­wes­ties”. Die zijn voor vele men­sen belan­grij­ker dan bv. de dis­cus­sies over het al of niet oprich­ten van een staats­bank, het werk­ge­le­gen­heid­sbe­leid of de toplo­nen van CEO’s. 

Een tweede punt , en dat wordt langs Frans­ta­lige kant wel eens ver­ge­ten, is dat de sp.a 19 jaar lang op fede­raal vlak mee­bes­tuurde, in naar Vlaamse nor­men cen­trum-linkse rege­rin­gen, ter­wi­jl er al die tijd langs Vlaamse kant een cen­trum-rechtse meer­de­rheid van kie­zers was. Die span­ning tus­sen het pro­fiel van de kie­zers en de samens­tel­ling en koers van rege­ring liep al die tijd op, tot de veer brak. En iemand de pri­js betaalde, de sp.a dus.

Tot slotte nog kort iets over “kie­zers” en “consu­men­ten”. Freya Van den Bossche heeft zich alsm minis­ter jaren­lang hard gepro­fi­leerd als de ver­de­dig­ster van de consu­men­ten. De bes­cher­ming van de consu­men­ten is inder­daad een belan­grijk dos­sier. Maar je kan haar keuze ook bes­chou­wen als illus­tra­tie voor de manier waa­rop de sp.a vele jaren lang de kie­zers behan­delde : als consu­men­ten (van poli­tiek). En dus moes­ten de beste mar­ke­teers inges­cha­keld wor­den (die op basis van stu­dies bv. beweer­den dat de sp.a niets kon win­nen met tus­sen­kom­sten over inter­na­tio­nale dos­siers en dus deed de sp.a dat niet meer). Die pro­fes­sio­nele mar­ke­tin­gap­proach hoeft niet per defi­ni­tie slecht uit te val­len. Maar wer­den de kie­zers en bur­gers niet teveel behan­deld als consu­men­ten ? En consu­men­ten dur­ven wel eens grillig te zijn. Van­daag naar de Aldi, mor­gen naar de Col­ruyt. Van­daag sp.a, mor­gen VLD of CD&V of Groen !

4. Waar staan we vandaag ?

Ik zie geen dui­de­lijke lijn bij de sp.a op 3 cru­ciale terreinen :

  • Het socio-eco­no­mische : heb­ben ze het Blai­risme nu wel of niet begra­ven ? En wat is dan het alternatief ? 
  • Het com­mu­nau­taire : een ster­ker Vlaan­de­ren of een ster­ker Bel­gië (en in tegens­tel­ling met Verhof­stadt zal de sp.a niet weg­ko­men met een “én..én” verhaal).
  • Samen­le­ving­sis­sues zoals de hoofd­doek en asielbeleid.

De sp.a is dus aan een diepe bezin­ning toe, een interne sta­ten-gene­raal zeg maar : wie zijn we ? Wat is ons pro­ject ? Wie zijn onze bond­ge­no­ten en wie zijn onze tegens­tre­vers ? Zolang die oefe­ning niet gedaan is, ben ik eer­der pes­si­mist voor hen (wat ik betreur, voor alle dui­de­lij­kheid). De schade kan dan met blitse ver­kie­zing­scam­pagnes mis­schien beperkt wor­den, maar de door­groei naar 20% en meer lijkt me niet evident. 

5. Het institutionele en communautaire

Ik kom nu bij het tweede deel van de tekst. Ik sta eerst stil bij het over­zicht van de cen­tri­fu­gale krach­ten in dit land. Ik vind de tekst zeer een­zi­j­dig, want er wordt niets gezegd over de cen­tri­fu­gale krach­ten langs Frans­ta­lige kant. En die zijn er, mins­tens in de per­cep­tie van de meeste Vla­min­gen (en dus is dat een belan­grijk feit).
Er is op de eerste plaats de dra­ma­tische socio-eco­no­mische toes­tand in Wal­lo­nië. Het laatste rap­port van de Conseil éco­no­mique et social de la Région Wal­lonne beves­tigt het nog maar eens. De cij­fers over werk­loo­sheid en armoede zijn om te hui­len. Eén op de zes Walen leeft onder de armoe­de­grens. Een derde van de Waalse lee­flo­ners is jon­ger dan 25 en zo kan ik blad­zi­j­den door­gaan. Ver­ge­lij­kin­gen met andere regio’s in Euro­pa beves­ti­gen het nog maar eens : je moet vele hon­der­den kilo­me­ters ver gaan om zo’n mise­rie te vin­den. Hoe komt dit ? Door het weglo­pen van de staal- en steen­kool­ba­ron­nen ? Komaan, dat is onder­tus­sen decen­nia gele­den en andere regio’s in Euro­pa die dat ook mee­ge­maakt heb­ben, kijk maar naar Noord-Fran­krijk, doen het wel beter dan Wal­lo­nië. Door het gena­de­loze neo­li­be­ra­lisme ? Neen, tal van regio’s zijn er juist rij­ker door gewor­den (en beta­len nu soms de fac­tuur, maar dat is een ander verhaal). Door de Vla­min­gen die fede­raal de Walen bedot­ten en al het lek­kers naar hun schui­ven ? Dan zou­den de Frans­ta­lige poli­ti­ci wel heel onbek­waam zijn, quod non. Hoe is dit dra­ma dan wel te verk­la­ren ? Ik denk dat dit de belan­grijkste vraag voor de Waalse poli­ti­ci van de vol­gende jaren is. Als de oor­za­ken dui­de­lijk zijn, zul­len de reme­dies van­zelf boven dri­j­ven. En ja, het Mar­shall­plan bes­taat en biedt nieuwe pers­pec­tie­ven. Maar om komaf te maken met de dra­ma­tische sociaa­le­co­no­mische cij­fers van Wal­lo­nië , heb je een trend­breuk nodig, en die is er niet. De veran­de­rin­gen gaan veel te traag. Wat een ramp is, op de eerste plaats voor de vele tien­dui­zen­den Walen die dus nog jaren zon­der pers­pec­tief zit­ten. Op de tweede plaats is dit slecht voor het fede­rale Bel­gië, want het wordt elk jaar moei­lij­ker voor dege­nen die plei­ten voor een soli­dair fede­raal Bel­gië. De meeste Vla­min­gen willen de soli­da­ri­teit in dit land behou­den, maar meer en meer Vla­min­gen, ook linkse, vra­gen zich af waa­rom de doors­tart in Wal­lo­nië zo lang duurt. Dat lijkt links in Frans­ta­lig Bel­gië niet te besef­fen. Zien jul­lie niet dat wij voor een dilem­ma staan ? Als we plei­ten voor een onvoor­waar­de­lijke soli­da­ri­teit met Wal­lo­nië, ver­lie­zen we in Vlaan­de­ren nog meer geloof­waar­di­gheid en wor­den we zwak­ker. Als we ook nog maar een beetje zou­den zeg­gen dat ook som­mige Waalse poli­ti­ci een zekere verant­woor­de­lij­kheid heb­ben in het hui­dig debacle, dan juicht rechts in Vlaan­de­ren dat ze gelijk kri­j­gen. Voor alle dui­de­lij­kheid : de sociale zeke­rheid moet fede­raal bli­j­ven en vers­terkt en uit­ge­bouwd. Ik ben voor het behoud van het fede­rale Bel­gië. Maar het uit­bli­j­ven van een trend­breuk in Wal­lo­nië maakt dit soort dis­cours in Vlaan­de­ren elk jaar moeilijker.

Ik doe een gewaagde voors­pel­ling : als de vol­gende Waalse rege­ring niet voor die trend­breuk zorgt, dan zou links in Vlaan­de­ren wel eens een ulti­ma­tum kun­nen stel­len inzake inter-gewes­te­lijke soli­da­ri­teit (niet de inter-per­soon­lijke). In de zin van “nog 10 jaar en dan gedaan” (en ja, links Vlaan­de­ren zal geen pro­bleem heb­ben met een cor­rec­tie voor de pen­de­laars naar Brus­sel). Dit afdoen als “chan­tage van egoïs­tische Vla­min­gen die door­drenkt zijn van het neo­li­be­ra­lisme” lijkt me een totaal ver­keerd inschat­ten van belan­grijke evo­lu­ties van de laatste jaren in Vlaan­de­ren. Het feit dat de sp.a voor de eerste keer in de ges­chie­de­nis van dit land niet met de PS in de fede­rale rege­ring wou en wil stap­pen is toch een eerste aan­wi­j­zing dat er een nieuw hoofd­stuk in de rela­tie tus­sen links Vlaan­de­ren en links Frans­ta­lig Bel­gië begon­nen is ?

De tweede cen­tri­fu­gale kracht langs Frans­ta­lige kant is het FDF van Oli­vier Main­gain. De par­tij die beweert gehecht te zijn aan het fede­rale Bel­gië onder­graaft haar. Door de ein­de­loze pro­vo­ca­ties, de dedain voor de Vla­min­gen, het com­mu­nau­tair ges­took en het inter­pre­te­ren van rechts­praak van Raad van State en Grond­wet­te­lijk Hof à la carte. Als de Raad van State iets bes­list wat niet leuk is voor het FDF, dan heet die Raad onder inv­loed te staan van de fla­min­gan­ten. Als die Raad van State iets bes­list wat wel oké is voor het FDF, moet iede­reen dat arrest res­pec­te­ren. Die hou­ding is dode­lijk voor de rechtss­taat. Ja, langs Vlaamse kant wordt er ook gejold met het Grond­wet­te­lijk Hof (zie het BHV-arrest) en wordt er ook gejend en gepro­vo­ceerd. Maar dus ook langs Frans­ta­lige kant. Doe aub mijn bewe­ring niet af als “het gevolg van een onver­werkt ver­le­den van Frans­ta­lige domi­nan­tie”. Ont­leed maar eens de teks­ten en tus­sen­kom­sten van het FDF en vraag je af welke woor­den en zin­nen lei­den naar een nieuwe com­mu­nau­taire paci­fi­ca­tie en welke naar nog meer span­nin­gen. Dat is ook niet te ver­won­de­ren : het FDF leeft van die span­nin­gen, ze ver­wer­ven zo kie­zers. Bet­wist ik dat ze het recht heb­ben de Frans­ta­li­gen te ver­de­di­gen ? Neen, dat is hun recht. Ik stel wel vast dat ze een cen­tri­fu­gale kracht zijn in dit land en aan de Frans­ta­li­gen om hier al of niet bes­lui­ten uit te trek­ken. In dit ver­band wil ik mijn ver­ba­zing nog uits­pre­ken over het vol­gende. Over alle kwes­ties in de zes faci­li­tei­ten­ge­meen­ten rond Brus­sel tra­den de vier Frans­ta­lige par­ti­jen de laatste vijf jaar coherent en een­drach­tig op, een echt front. Wat hun recht is. En wat goed nieuws is voor de inwo­ners van die gemeen­ten, die,los van de vraag of en in welke mate hun klach­ten terecht zijn, het toch bij­zon­der goed heb­ben op socio-eco­no­misch vlak, zeker ver­ge­le­ken met vele tien­dui­zen­den inwo­ners van Luik, Char­le­roi, Mons etc. Die vele hon­derd­dui­zen­den Walen die het veel moei­lij­ker heb­ben, heb­ben ech­ter NOOIT kun­nen reke­nen op een sterk front van de vier Frans­ta­lige par­ti­jen om hun pro­ble­men aan te pak­ken. Is dat niet heel heel spi­j­tig ? Hoe kan het dat Waalse poli­ti­ci in zo’n logi­ca mee stap­pen ? Neen, dit is geen poging om dat front te ver­de­len of vuurtje te sto­ken tus­sen Walen en Frans­ta­lige Brus­se­laars. Ik doe de vasts­tel­ling en druk mijn ver­won­de­ring uit.

6. Hoe moet het nu verder op communautair vlak ?

Laten we het zo eens pro­be­ren. We slui­ten na de ver­kie­zin­gen de acht par­ti­j­voor­zit­ters van chris­ten­de­mo­cra­ten, socia­lis­ten, libe­ra­len en groe­nen veer­tien dagen op in Her­to­gin­ne­dal (met vol­doende bevoor­ra­ding, maar zon­der toe­gang tot de media en zon­der gsm’s). Hun opdracht : een nieuw com­mu­nau­tair akkoord slui­ten. Als het niet lukt, kri­j­gen ze een week extra (en nieuw eten en drin­ken). Als er nadien nog geen akkoord is, moe­ten er maar fede­rale ver­kie­zin­gen komen en is de kie­zer weer aan zet. Indien zo’n methode toch zou sla­gen, zou het resul­taat dan een groot akkoord zijn zoals in 1980 ? Ik ben niet zeker dat de gees­ten daar­voor al rijp zijn. Als we ech­ter in een lang­du­rige eco­no­mische reces­sie gaan, zal zo’n groot akkoord er wel snel komen. Want de externe fei­ten zul­len dat opleg­gen. Als de Vla­min­gen de vol­gende jaren bv. 20 – 30% van hun wel­vaart ver­lie­zen, wat niet uit te slui­ten is, dreigt de druk op onze soli­da­ri­teits­me­cha­nis­men bij­zon­der groot te wor­den : “Waa­rom nog delen met de Walen (sic!) ?”, zal het dan klinken.
Nu, los van alle com­mu­nau­taire rondes, zou ik hoe dan ook een soort sta­ten-gene­raal lan­ce­ren over het onver­werkte ver­le­den van de inwo­ners van dit land. Laat ons nog één keer uit­voe­rig en gron­dig alles op tafel gooien : over Vla­min­gen die door Frans­ta­li­gen ver­ne­derd wer­den en Frans­ta­li­gen die door Vla­min­gen ver­ne­derd wer­den, over col­la­bo­ra­tie in Noord en Zuid, over de repres­sie, de taal­stri­jd, etc. Een heus “tra­vail de mémoire”, weten­schap­pe­lijk bege­leid, waar­voor we rus­tig alle tijd nemen. Zon­der dat we weten hoe en waar we lan­den. Maar in ver­trou­wen dat we goed zul­len lan­den. Om dan een nieuwe start te nemen. Zolang we dat proces niet door­lo­pen zul­len heb­ben, zul­len we trau­ma’s en frus­tra­ties bli­j­ven mees­le­pen en die maken het heel moei­lijk om crea­tief nieuwe oplos­sin­gen te vin­den en dit fede­rale Bel­gië heruit te vinden.

7. De vijf voorstellen

Wat de concrete voors­tel­len betreft (fede­rale kies­kring, fede­ra­lisme met 3 +1 etc.), ben ik het eens, behalve met twee pun­ten. Je lost com­mu­nau­taire kwes­ties niet op met refe­ren­da in faci­li­tei­ten­ge­meen­ten. Het is toch juist de inter­es­sante eigen­heid van dit land dat we bes­lis­sin­gen van meer­de­rheid tegen min­de­rheid pro­be­ren te overs­ti­j­gen door crea­tieve oplos­sin­gen (die helaas soms wel duur zijn). Het zou ook niet cor­rect zijn het spel van de meer­de­rheid enkel in dit dos­sier te laten spe­len en in andere dos­siers niet (goed­keu­ren van wets­voors­tel­len op fede­raal vlak bv).

Ik heb ook pro­ble­men met de tekst over Brus­sel. Ja, Brus­sel wordt schan­de­lijk ver­waar­loosd in dit land. Maar Brus­sel heeft ook zijn deel van de verant­woor­de­lij­kheid in dema­laise. Waa­rom was de bege­lei­ding van werk­lo­zen (een gewest­be­voegd­heid !) gedu­rende 20 jaar in Brus­sel, met zo’n dra­ma­tisch hoge werk­loo­sheid, catas­tro­faal slecht ? Waa­rom moe­ten er in Brus­sel, waar al zoveel bes­tuurs­ni­veaus zijn, nog eens tien­tal­len gemeen­te­lijke vzw’s opge­richt wor­den, wat goed en trans­pa­rant bes­tu­ren nog moei­lij­ker maakt en het de bur­ger en de civiele samen­le­ving nog moei­lij­ker maakt om inbreng in het beleid te heb­ben ? Dus ja, Brus­sel ver­dient meer van de andere ove­rhe­den in dit land, maar Brus­sel is ook toe aan een groot debat over zijn eigen interne, bes­tuur­lijke orga­ni­sa­tie. In het belang van Brus­sel en alle Brus­se­laars, in het belang van Vlaan­de­ren en Wal­lo­nië en het fede­rale België. 

Luc Barbé


Auteur